Ga naar inhoud
Terug naar De woning bij scheiding

Scheiding en uw hypotheek: overname, verkoop en een nieuwe woning

Een scheiding heeft gevolgen voor uw gezamenlijke woning en hypotheek. Dit artikel legt uit hoe woningovername, alimentatie, het scheidingsconvenant en verkoop samenhangen. Ook komen de financiering van een volgende woning en de verdeling van overwaarde of restschuld aan bod.

Bij een scheiding verandert niet alleen uw woonsituatie. Ook de verantwoordelijkheid voor de hypotheek, de verdeling van de woningwaarde en uw mogelijkheden om opnieuw te kopen komen aan de orde. Hieronder staan de belangrijkste onderwerpen in samenhang uitgelegd.

Van gezamenlijke hypotheek naar een nieuwe woonsituatie

De afwikkeling van een gezamenlijke koopwoning begint met inzicht in de woningwaarde, de openstaande hypotheek en het inkomen van beide partners. Een marktwaardetaxatie vormt de basis voor de berekening van de overwaarde. De WOZ-waarde kan daarvan afwijken. Bij een gelijke verdeling heeft ieder in beginsel recht op de helft van de overwaarde.

Als één partner blijft wonen, beoordeelt de geldverstrekker of diegene de bestaande schuld en een eventuele lening voor de uitkoop alleen kan dragen. Daarnaast is toestemming nodig om de vertrekkende partner uit de aansprakelijkheid voor de hypotheek te ontslaan. Behoud van de bestaande rente is niet vanzelfsprekend en hangt af van de voorwaarden. Is overname niet haalbaar, dan kan verkoop volgen, waarna de beschikbare overwaarde wordt verdeeld.

De invloed van alimentatie op uw leencapaciteit

Partneralimentatie en kinderalimentatie worden bij een hypotheekaanvraag verschillend behandeld. Betaalt u partneralimentatie, dan verlaagt deze verplichting het inkomen waarmee de geldverstrekker rekent. Daardoor neemt uw maximale hypotheek af. Ontvangt u partneralimentatie, dan kan deze juist meetellen als inkomen. De vastlegging in het convenant en de resterende duur zijn daarbij belangrijk. De voorwaarden verschillen per geldverstrekker.

Ontvangen kinderalimentatie telt niet mee als inkomen voor de hypotheek, omdat het een bijdrage aan de kosten van kinderen is. Betaalde kinderalimentatie wordt doorgaans niet afzonderlijk afgetrokken bij de standaardberekening: de kosten van kinderen zijn daarin al verwerkt. Bij een partneralimentatieplicht die binnenkort eindigt, is soms maatwerk mogelijk. Daarbij kan meewegen of eigen spaargeld voldoende is om de lasten gedurende de resterende periode op te vangen.

De afspraken in het scheidingsconvenant

Het scheidingsconvenant legt de financiële afspraken tussen beide partners vast. Voor de hypotheek zijn vooral de toedeling van de woning, de overname van de schuld en het ontslag uit hoofdelijke aansprakelijkheid van belang. Een afspraak tussen partners vervangt daarbij niet de toestemming van de geldverstrekker.

Ook de afgesproken woningwaarde en de verdeling van de overwaarde horen bij deze vastlegging. Het convenant beschrijft welk bedrag de vertrekkende partner ontvangt, wanneer de betaling plaatsvindt en hoe deze wordt gefinancierd. Voor partneralimentatie zijn zowel het bedrag als de duur relevant, omdat de geldverstrekker hiermee de betaalbaarheid beoordeelt. De verdeling kan bovendien fiscale gevolgen hebben, bijvoorbeeld voor de hypotheekrenteaftrek of wanneer een bevoordeling als schenking wordt gezien. De financiële afspraken en de uitvoering moeten daarom op elkaar aansluiten.

Als één partner de woning overneemt

Bij woningovername spelen zowel financiering als eigendom een rol. De blijvende partner neemt de hypotheekschuld over en betaalt eventueel het aandeel van de ander in de overwaarde. Bij een woningwaarde van € 480.000 en een hypotheekschuld van € 310.000 bedraagt de overwaarde € 170.000. Bij een gelijke verdeling is de uitkoopsom € 85.000. Als deze volledig wordt bijgeleend, komt de totale hypotheek op € 395.000.

De geldverstrekker beoordeelt of deze schuld op één inkomen betaalbaar is. Het ontslag uit hoofdelijke aansprakelijkheid beëindigt de verantwoordelijkheid van de vertrekkende partner voor de hypotheek. De eigendomsoverdracht is een afzonderlijke stap: daarvoor stelt de notaris een akte van verdeling op. Beide onderdelen zijn dus nodig om de woning en de financiering daadwerkelijk bij één partner onder te brengen.

Mogelijke routes voor de gezamenlijke woning

Overname en verkoop zijn niet de enige onderwerpen bij de verdeling. Als één partner blijft, kan een verhoging van de hypotheek nodig zijn om de overwaarde uit te betalen. Soms is bij woningbehoud een beheertoets mogelijk. Daarbij kijkt de geldverstrekker naar de werkelijke hypotheeklasten in plaats van uitsluitend naar een standaardberekening.

Bij verkoop wordt de hypotheek afgelost en wordt de overwaarde na aftrek van verkoopkosten verdeeld. Een andere mogelijkheid is tijdelijk gezamenlijk eigenaar blijven terwijl één partner in de woning woont. Dit heet onverdeeldheid. Daarbij spelen afspraken over de uiteindelijke verkoop of overname een belangrijke rol. Voor de vertrekkende partner kan na twee jaar de hypotheekrenteaftrek vervallen. Deze routes hebben dus verschillende gevolgen voor financiering, eigendom en belasting.

Een nieuwe hypotheek na de scheiding

Bij een volgende woning kijkt de geldverstrekker naar uw eigen inkomen, alimentatie en bestaande verplichtingen. Zolang u nog aansprakelijk bent voor de gezamenlijke hypotheek, blijft die verplichting relevant voor een nieuwe aanvraag. Ook maakt het verschil of uw aandeel in de overwaarde al beschikbaar is of nog in de oude woning zit.

Een overbruggingshypotheek kan de periode overbruggen totdat de verkoopopbrengst vrijkomt. Geldverstrekkers stellen daarvoor voorwaarden en verlangen vaak dat de oude woning onherroepelijk is verkocht. Daarnaast speelt de bijleenregeling. Koopt u binnen drie jaar opnieuw een woning, dan heeft het niet gebruiken van uw overwaarde gevolgen voor de renteaftrek. Over het extra geleende bedrag dat samenhangt met de niet-ingebrachte overwaarde is de rente dan niet aftrekbaar.

Verkoopkosten, overwaarde en een mogelijke restschuld

Bij verkoop is het verschil tussen de verkoopprijs en de hypotheekschuld niet automatisch het bedrag dat u samen kunt verdelen. Ook verkoopkosten, zoals makelaars- en notariskosten, gaan van de opbrengst af. Een taxatie geeft inzicht in de verwachte woningwaarde, maar de uiteindelijke verkoopopbrengst bepaalt hoeveel er na aflossing en kosten overblijft.

Een restschuld ontstaat wanneer de woning minder opbrengt dan de openstaande hypotheek. De verdeling van die schuld is dan onderdeel van de financiële afwikkeling tussen beide partners. Ook het moment van verkoop en overdracht is van belang voor een volgende aankoop: de verwachte overwaarde is niet direct beschikbaar. Afspraken over de verkoop, de kosten en een eventuele restschuld maken duidelijk hoe de afwikkeling tussen beide partners is geregeld.

Rustig overleggen?

Sens Financiele Diensten denkt graag met u mee. Stel uw vraag of maak een afspraak.