Ga naar inhoud
Terug naar alle onderwerpen

Hypotheek en pensioen: mogelijkheden voor senioren en hun overwaarde

Een hypotheek op latere leeftijd hangt samen met uw pensioeninkomen, woonlasten en overwaarde. Dit artikel behandelt aflossingsvrij lenen, verhuizen, woningaanpassingen, schenken aan kinderen en het opnemen van overwaarde.

Bij het naderen van uw pensioen veranderen de uitgangspunten voor uw hypotheek. Uw toekomstige inkomen gaat meetellen, terwijl een deel van uw vermogen mogelijk vastzit in uw woning. Hieronder leest u hoe verschillende hypotheekmogelijkheden samenhangen met blijven wonen, verhuizen en het gebruiken van overwaarde.

Aflossingsvrij na uw pensioen: voortzetten of omzetten

Aflossingsvrij betekent dat u tijdens de looptijd niet op de lening aflost. Het betekent niet dat de hypotheek onbeperkt doorloopt. Veel oudere leningen hebben een contractuele looptijd van dertig jaar. Op de einddatum moet de schuld worden afgelost of opnieuw worden gefinancierd. Verlenging is niet automatisch: ook bij veel overwaarde speelt de betaalbaarheid op basis van uw pensioeninkomen een belangrijke rol.

Bij een bestaande hypotheek kan een beheertoets inzicht geven in de betaalbaarheid van de werkelijke lasten. Omzetten naar een annuïteitenhypotheek betekent dat u naast rente ook aflossing betaalt. Daardoor kunnen de maandlasten stijgen, terwijl de schuld geleidelijk afneemt. Andere mogelijkheden uit de bron zijn verhuizen of overwaarde opnemen met rentebijschrijving. Welke mogelijkheden beschikbaar zijn, hangt af van uw inkomen en de voorwaarden van de geldverstrekker.

Hypotheekmogelijkheden rond en na pensionering

Pensionering sluit een nieuwe hypotheek niet uit. Naast uw pensioeninkomen kunnen de werkelijke maandlasten en de verhouding tussen de lening en de woningwaarde een rol spelen. Een relatief kleine hypotheek ten opzichte van de woningwaarde kan in een lagere risicoklasse vallen. Dat kan invloed hebben op de rente die de geldverstrekker rekent.

Bij verhuizing naar een goedkopere woning kan vrijgekomen overwaarde de benodigde hypotheek beperken. Een meeneemregeling biedt soms de mogelijkheid om de bestaande rentevoorwaarden mee te nemen naar de nieuwe woning. Wie in de huidige woning blijft, kan onder voorwaarden overwaarde opnemen om het besteedbare inkomen aan te vullen. Bij een hypotheek met rentebijschrijving hoeft de rente niet maandelijks uit het inkomen te worden betaald, maar neemt de schuld wel toe.

Een hypotheek na uw zestigste: verschillen in toetsing

Wanneer u binnen tien jaar de AOW-leeftijd bereikt, wordt bij de beoordeling van een hypotheek rekening gehouden met uw toekomstige pensioeninkomen. Dat inkomen kan lager zijn dan uw salaris, waardoor de maximale lening volgens de standaardberekening afneemt. Alleen kijken naar uw huidige loon geeft dan geen volledig beeld van de financieringsmogelijkheden.

Geldverstrekkers verschillen in de ruimte die zij bieden voor een toets op werkelijke lasten. De standaardtoets rekent met een annuïtaire last, alsof u de lening gedurende de looptijd aflost. Bij een werkelijke-lastentoets staat juist centraal wat u daadwerkelijk betaalt. Dat kan bij een aflossingsvrije lening een andere uitkomst geven. Ook voorwaarden voor maatwerk, de rentevastperiode en het meenemen van bestaande rentevoorwaarden verschillen. Een dergelijke toets is daarom geen algemene garantie dat een gewenste lening mogelijk is.

Kleiner wonen: overwaarde en de bijleenregeling

Bij verkoop van uw woning komt overwaarde vrij nadat de resterende hypotheek is afgelost. Daarmee kunt u de hypotheek voor een kleinere woning beperken of de aankoop geheel uit eigen middelen betalen. U hoeft niet noodzakelijk alle overwaarde in de nieuwe woning te steken. Een deel beschikbaar houden als geldbuffer kan echter betekenen dat u een nieuwe lening nodig heeft.

De bijleenregeling bepaalt mede of de rente over die lening aftrekbaar is. Als u beschikbare overwaarde niet in de nieuwe woning investeert en daarvoor leent, is de rente over dat leningdeel niet aftrekbaar in box 1. Is uw oude woning nog niet overgedragen, dan kan een overbruggingshypotheek tijdelijk toegang geven tot de verwachte overwaarde. Deze tijdelijke lening wordt bij de overdracht van de oude woning afgelost.

Blijven wonen: financiering van woningaanpassingen

Een woning kan met aanpassingen beter aansluiten op het wonen op latere leeftijd. Voorbeelden zijn drempelloze vloeren, bredere deuropeningen, een traplift of een slaap- en badkamer op de begane grond. Financiering kan plaatsvinden door de bestaande hypotheek te verhogen of overwaarde op te nemen. Daarbij zijn zowel de woningwaarde als de betaalbaarheid van de lening van belang.

Niet iedere aanpassing heeft hetzelfde effect op de taxatiewaarde. Een traplift voegt doorgaans weinig woningwaarde toe, terwijl een volwaardige slaap- en badkamer beneden de waarde kan verhogen. Ook kunnen woningaanpassingen worden gecombineerd met isolatie of andere energiebesparende maatregelen. Voor huishoudens met veel overwaarde en een lager pensioeninkomen bestaat daarnaast financiering met rentebijschrijving. Daarmee wordt de rente niet maandelijks betaald, maar groeit de hypotheekschuld.

Schenken aan kinderen vanuit overwaarde

Overwaarde is niet direct beschikbaar als geld. Voor een schenking vanuit de woning is doorgaans een hypotheekverhoging of tweede hypotheek nodig. De geldverstrekker beoordeelt of uw inkomen de extra lening toelaat. De rente over het deel dat u gebruikt voor de schenking is niet aftrekbaar, omdat het geld niet aan uw eigen woning wordt besteed. Voor schenkingen gelden vrijstellingen en, boven de toepasselijke vrijstelling, schenkbelasting.

Een andere vorm is schenken op papier. Daarbij legt u bij de notaris vast dat u een bedrag aan uw kind schuldig bent, zonder het direct over te maken. Voor de beoogde vermindering van de latere erfbelasting moet u jaarlijks daadwerkelijk 6% rente betalen. Geld uitlenen aan uw kind is weer iets anders: bij een familiehypotheek worden onder meer rente en aflossing vastgelegd in een leenovereenkomst.

Overwaarde opnemen: rente betalen of bijschrijven

De begrippen verzilverhypotheek en opeethypotheek worden niet altijd op dezelfde manier gebruikt. Het belangrijkste onderscheid is hoe de rente wordt verwerkt. Bij een variant met maandelijkse rentebetaling ontstaan directe lasten voor uw inkomen. Bij rentebijschrijving wordt de rente aan de lening toegevoegd. Vervolgens wordt ook over die bijgeschreven rente rente berekend, waardoor de schuld steeds verder kan groeien.

De maximale opname ten opzichte van de woningwaarde verschilt per geldverstrekker. Ook kan een garantie gelden waarbij een eventuele restschuld bij verkoop wordt kwijtgescholden. De voorwaarden daarvan bepalen welke bescherming bestaat. Gebruikt u het opgenomen geld voor consumptieve uitgaven, dan is de rente niet aftrekbaar in box 1 en valt de lening in box 3. Het vrijmaken van overwaarde geeft dus bestedingsruimte, maar vergroot tegelijkertijd uw schuld.

Rustig overleggen?

Storms Financiële Dienstverlening denkt graag met u mee. Stel uw vraag of maak een afspraak.